Skip links
Παπαγεωργίου Αθηνά, MSc. Ψυχολόγος - Γνωσιακή Συμπεριφοριστική Ψυχοθεραπεύτρια
Jon Kabat-Zinn, Mindfulness Based Cognitive Therapy

"You can't stop the waves, but you can learn to surf"

«Δεν μπορείς να σταματήσεις τα κύματα, αλλά μπορείς να μάθεις να σερφάρεις πάνω σε αυτά»

Η Γνωσιακή Θεραπεία Βασισμένη στην Ενσυνειδητότητα (Mindfulness-Based Cognitive Therapy, MBCT) αποτελεί μια σύγχρονη, επιστημονικά τεκμηριωμένη θεραπευτική προσέγγιση, που συνδυάζει τις αρχές της Γνωσιακής Συμπεριφοριστικής Θεραπείας (ΓΣΘ) με τις πρακτικές ενσυνειδητότητας (mindfulness). Στόχος της είναι η ενίσχυση της επίγνωσης του εσωτερικού κόσμου του ατόμου, δηλαδή των σκέψεων, των συναισθημάτων και των σωματικών αισθήσεων, αλλά και η ανάπτυξη της ικανότητας να τα παρατηρεί όλα αυτά χωρίς επίκριση.

Η ενσυνειδητότητα (mindfulness) αναφέρεται στην ικανότητα να επιστρέφουμε με προθυμία στο παρόν, αντί να κινούμαστε στον «αυτόματο πιλότο», όπου οι σκέψεις και τα συναισθήματά μας, επηρεάζουν τις πράξεις μας χωρίς να έχουμε επίγνωση. Δεν πρόκειται για απλή χαλάρωση ή αποφυγή δυσάρεστων συναισθημάτων, αλλά για ενεργή και χωρίς επίκριση επίγνωση των σκέψεων, των συναισθημάτων και των σωματικών αισθήσεων, ακόμη και όταν είναι δυσάρεστα ή έντονα. Μέσω της ενσυνειδητότητας, το άτομο αναπτύσσει μεγαλύτερη αυτογνωσία και ικανότητα να αντιδρά με ευελιξία, αντί να παγιδεύεται σε αρνητικά ή αυτοκαταστροφικά μοτίβα σκέψεων και συμπεριφορών.

Η MBCT αναπτύχθηκε τη δεκαετία του 1990 από τους Zindel Segal, Mark Williams και John Teasdale, με βασικό στόχο την πρόληψη υποτροπών κατάθλιψης. Εμπνευσμένοι από τη δουλειά του Jon Kabat-Zinn στον χώρο της ενσυνειδητότητας και τη μακροχρόνια έρευνά του στην εφαρμογή της στην ψυχική υγεία, οι Segal, Williams και Teasdale σχεδίασαν ένα πρόγραμμα που διδάσκει στους συμμετέχοντες να αναγνωρίζουν και να διαχειρίζονται τις αρνητικές σκέψεις πριν εξελιχθούν σε συμπτώματα κατάθλιψης ή άγχους.

Η μέθοδος MBCT βασίζεται στην ιδέα ότι η κατάθλιψη και το άγχος συνδέονται με αυτοματοποιημένα μοτίβα σκέψης, τα οποία οι συμμετέχοντες μαθαίνουν να αναγνωρίζουν και να διαχειρίζονται με ενσυνείδητη παρατήρηση και αποδοχή. Μέσα από την καλλιέργεια της επίγνωσης της αναπνοής, των σωματικών αισθήσεων και των συναισθημάτων τους, οι συμμετέχοντες αναπτύσσουν μεγαλύτερη επίγνωση του εαυτούς τους, καθώς και ψυχολογική ευελιξία, ώστε να μπορούν να ανταποκρίνονται στις δυσκολίες χωρίς να παγιδεύονται σε αρνητικά ή αυτοκαταστροφικά μοτίβα.

Η MBCT έχει αποδειχθεί αποτελεσματική όχι μόνο στην πρόληψη υποτροπών κατάθλιψης και στη μείωση του άγχους, αλλά και στη διαχείριση διαταραχών διάθεσης, διαταραχών άγχους, χρόνιου πόνου, διαταραχών ύπνου και στρες και δυσκολιών προσαρμογής σε χρόνιες ιατρικές καταστάσεις. Μέσα από την καλλιέργεια της ενσυνειδητότητας, οι συμμετέχοντες αποκτούν μεγαλύτερη ικανότητα να παρατηρούν και να αποδέχονται τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις σωματικές τους αισθήσεις, μειώνοντας το αίσθημα της δυσφορίας και ενισχύοντας τη ψυχολογική τους ευελιξία. Παράλληλα, η MBCT συμβάλλει σημαντικά στη βελτίωση της ποιότητας ζωής, βοηθώντας το άτομο να βιώνει την καθημερινότητα με μεγαλύτερη ισορροπία, αυτογνωσία και ψυχική ανθεκτικότητα.

Ενδεικτική ξενόγλωσση και ελληνική βιβλιογραφία:

  • Kabat-Zinn, J. (1990). Full Catastrophe Living: Using the Wisdom of Your Body and Mind to Face Stress, Pain, and Illness. New York: Delacorte.
  • Segal, Z. V., Williams, J. M. G., & Teasdale, J. D. (2018). Mindfulness-Based Cognitive Therapy for Depression (2nd ed.). New York: Guilford Press.
  • Feldman, C., & Kuyken, W. (2019). Mindfulness: Ancient wisdom meets modern psychology. Guilford Publications.
  • Teasdale, J., Williams, M., & Segal, Z. (2013). The mindful way workbook: An 8-week program to free yourself from depression and emotional distress. Guilford Publications.
  • Hershfield, J., & Corboy, T. (2020). Mindfulness for OCD – Η ενσυνειδητότητα στην αντιμετώπιση της ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής (Θ. Χαλιμούρδας & Μ.-Ε. Κολίρη, Επιμ.). Εκδόσεις Βήτα.

Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να επισκεφθείτε τους επίσημους φορείς:

  • Στο πλαίσιο της ενίσχυσης της ενσυνειδητότητας στην καθημερινή ζωή, προτείνω τη χρήση της εφαρμογής «Mindfulness Greece». Πρόκειται για την πρώτη ελληνική εφαρμογή που προσφέρει επιστημονικά τεκμηριωμένες τεχνικές ενσυνειδητότητας, όπως καθοδηγούμενους διαλογισμούς και ασκήσεις αναπνοής, όλα στα ελληνικά. Επιπλέον, αξίζει να δοκιμάσει κανείς διεθνείς εφαρμογές όπως το «Headspace», γνωστό για τις ολοκληρωμένες πρακτικές ενσυνειδητότητας, καθώς και το «Self-Compassion App», που εστιάζει στην ανάπτυξη της αυτοσυμπόνιας μέσω καθοδηγούμενων ασκήσεων.

Στο παρόν εκπαιδεύομαι μέσω της Εταιρείας Γνωσιακών Συμπεριφοριστικών σπουδών και του Oxford Mindfulness Foundation του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης στο διετές πρόγραμμα εκπαίδευσης στη Γνωσιακή Θεραπεία Βασισμένη στην Ενσυνειδητότητα (Mindfulness Based Cognitive Therapy, MBCT) Στο πλαίσιο αυτό, ενσωματώνω το θεραπευτικό μοντέλο στη διαδικασία της θεραπείας, όταν αυτό κρίνεται απαραίτητο και κατόπιν συζήτησης με τον/την θεραπευόμενο/η.

Explore
Drag